By Burnett Munthali
Monga momwe zinachitikira mu nthawi ya ana a Israel pomwe manna anagwa kuchokera kumwamba, momwemonso mpombe kapena kayembi wasanduka chinthu chofala kwambiri ku Balaka.
Mpombe wasakazika ponseponse m’boma la Balaka, ndipo anthu ambiri akuwona ngati mphatso yomwe yathandiza m’mavuto a njala omwe akukumana nawo chaka chino.
Njala yawakhudza mabanja ambiri, ndipo ambiri mwa anthu akuti akudalira mpombewu ngati chakudya chawo chachikulu.
Ngakhale kuti mpombe wachuluka, alimi ambiri akudandaula kuti sakupeza phindu lililonse chifukwa cha mitengo yotsika.
Mpombe umodzi akugulitsa pakati pa K50 ndi K200, zomwe sizikukwanira kuwapindulitsa alimi omwe amagwiritsa ntchito ndalama zambiri polima.
Woyankhulapo pa nkhani za ulimi, a Gresham Kamnyamata, ati alimi a mpombe akuyenera kulumikizidwa ku masitolo akuluakulu kuti athe kugulitsa mpombewu pa mtengo wokwanira.
Iwo ati kugulitsa kwa amalonda ang’onoang’ono ndi makasitomala wamba kumapangitsa kuti alimi azigulitsa pamtengo wotsika kwambiri, zomwe zimawalepheretsa kupeza phindu.
Mkulu woona za ulimi m’boma la Balaka, a David Ali, ati kafukufuku wasonyeza kuti mpombe umachuluka kwambiri chaka chomwe mvula yachepa.
Iwo ati pamene izi zikuchitika, zimakhala chizindikiro cha njala chifukwa mpombe umamera bwino ngakhale mvula itakhala yochepa.
Ngakhale kuti anthu akudya mpombe kuti athane ndi njala, a Ali ati mpombe ulinso ndi phindu laukulu pankhani ya malonda.
Iwo ati ngati alimi angapeze msika wabwino, atha kugulitsa mpombe pa mtengo wabwino womwe ungawathandize kukulitsa chuma chawo.
Mpambe umadziwika kuti ndi chakudya chokoma komanso chothandiza pa thanzi, choncho chimakhala chinthu chofunika kwambiri kwa anthu ambiri.
Vuto lalikulu lomwe likukumana nalo alimi ndikuti sakudziwa komwe angagulitsa mpombe wawo pa mitengo yokwanira.
Maboma ndi mabungwe omwe amagwira ntchito zokhudza ulimi akuyenera kuthandiza alimi apeze misika yabwino kuti athe kupeza phindu lochokera ku mpombewu.
Ngati alimi adzapatsidwa mwayi wogulitsa ku malo abwino, mpombe ungakhale gwero la chuma kwa iwo komanso kwa dera lonse la Balaka.
Pakadali pano, alimi akupempha boma kuti liwathandize kupeza misika yomwe ingawapindulitse kuti asamagulitse mpombe pamtengo wotsika kwambiri.
Zikuyembekezeka kuti ngati mpembe upitirire kupezeka mochuluka, alimi ndi akuluakulu a boma azayang’ana njira zobweretsera phindu pazinthu zomwe zachuluka kwambiri m’dziko.
